|
|
Không quân Syria không kích một mục tiêu ở Idlib hôm 8/9. Ảnh: AFP . |
Tại hội nghị thượng đỉnh ba bên ở Tehran hôm 7/9, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran đã không đi đến một thỏa thuận rõ ràng về mệnh của tỉnh Idlib, thành trì chung cục của các nhóm nổi dậy Syria, khi đề xuất ngừng bắn của Ankara đã bị Moskva thẳng cánh bác, theo Al Jazeera .
Quân đội Syria dưới sự hậu thuẫn của Nga đang tận dụng đà chiến thắng để xốc tới, tập kết lực lượng quanh Idlib nhằm giải phóng hoàn toàn thành trì này khỏi tay quân nổi dậy. Tuy nhiên, tình hình tại "chảo lửa" Idlib có thể diễn biến rất phức tạp và khó lường, khi ở đây có sự xuất hiện chồng chéo lợi. của các thần thế khu vực và thế giới.
Các thần thế ở Idlib
Theo bình luận viên Mariya Petkova và Farah Najjar của Al Jazeera, có 5 thần thế lớn nhiều khả năng sẽ định đoạt mai sau của Idlib, gồm quân đội chính phủ Syria cùng hai đồng minh Nga và Iran, cũng như Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ.
Lực lượng lớn nhất trên bộ là quân đội của Tổng thống Bashar al-Assad, người nhân tiện hiện mong muốn giành lại "từng tấc đất" của Syria chuẩn y giải pháp quân sự. mục tiêu của Assad là giành lại vơ chủ quyền lãnh thổ hợp pháp và không phải nhượng bộ trước phe nổi dậy.
Idlib là trở lực rút cuộc ngăn quân đội chính phủ Syria đạt tới thắng lợi hoàn toàn trước cuộc nổi dậy bùng phát cách đây 7 năm và đẩy nhà nước Trung Đông này vào cảnh lầm than. Tỉnh này là một trong 4 "vùng giảm xung đột" được Thổ Nhĩ Kỳ hợp nhất với Nga và Iran theo tiến trình Astana vào tháng 5/2017, nhằm tìm ra giải pháp chính trị cho cuộc xung đột ở Syria.
Sau khi đánh tan phiến quân quốc gia Hồi giáo (IS) tự xưng, chính phủ Syria bắt đầu tập kết vào chũm thu hồi lãnh thổ nhà nước. Lần lượt các vùng giảm xung đột gồm Homs, Đông Ghouta và Deraa-Quneitra tuần tự được quân đội chính phủ giành lại quyền kiểm soát từ các nhóm phiến quân và lực lượng nổi dậy, buộc các tay súng chống đối phải hài lòng rút về "vùng tập trung" Idlib.
Bằng chiến dịch tấn công giải phóng Idlib, quân đội Syria sẽ đẩy phe nổi dậy vào tình thế không chốn dung thân và sẽ không còn bất cứ vai trò nào trong các tiến trình thương thuyết hòa bình mai sau.
Về ngắn hạn, chiến dịch giải phóng Idlib còn giúp quân đội Syria giành lại hai tuyến cao tốc mạch máu, gồm tuyến M4 nối thị thành cảng Latakia với Aleppo, Raqqa và khu vực nhiều dầu lửa Deir Al-Zour, cùng tuyến M5 nối thủ đô Damascus với Aleppo, từ đó khơi thông dòng chảy thương mại với Thổ Nhĩ Kỳ và châu Âu.
|
|
Lực lượng quân đội Syria đang kiểm soát ba mặt xung quanh Idlib. Đồ họa: Al Jazeera . |
Iran không có lợi. chiến lược trực tiếp ở Idlib, khi khu vực này không có người Hồi giáo dòng Shiite bị vây hãm. Tuy nhiên, Tehran có chung đích với Damascus trong việc loại bỏ phe nổi dậy bằng chiến dịch quân sự, cũng như mong muốn củng cố sự hiện diện quân sự lâu dài tại quốc gia này.
Trong khi đó, đồng minh quan yếu của Syria là Nga thì lại muốn một giải pháp chóng vánh và hòa bình hơn để thu lai tỉnh Idlib, đó là thuyết phục phe nổi dậy dính dấp và trở nên một sư đoàn mới thuộc quân đội Syria, thay vì một cuộc chiến hao người tốn của kéo dài.
Nga hy vọng việc giải giáp khí giới của phe nổi dậy sẽ buộc Thổ Nhĩ Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ hài lòng một giải pháp chính trị có lợi cho Damascus và Moskva, đồng thời tạo thêm động lực cho họ trong các cuộc thương lượng về chấm dứt lệnh trị của phương Tây.
Thổ Nhĩ Kỳ, nhà nước bảo trợ cho nhiều nhóm nổi dậy ở Idlib, lại muốn ngăn chặn một chiến dịch quân sự ở đây và duy trì phần nào ảnh hưởng của họ đối với khu vực. Ankara lo sợ một cuộc tiến công tổng lực của quân đội Syria vào Idlib sẽ đẩy hàng triệu người lánh nạn và phiến quân vào cương vực nước này.
Phiến quân thân Thổ Nhĩ Kỳ phóng hỏa tiễn vào quân đội chính phủ Syria ở Idlib hôm 9/9. Video: SouthFront .
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan từng lên kế hoạch thuyết phục nhóm phiến quân Hayat Tahrir al-Sham (HTS) thân al-Qaeda giải thể để Syria và Nga không còn cớ tấn công Idlib. HTS đang kiểm soát 60% diện tích Idlib và bị Mỹ, Nga, Liên Hợp Quốc coi là tổ chức khủng bố. Tuy nhiên, rứa này của Ankara dường như không thành công, khi lãnh đạo HTS tuyên bố sẽ tử thủ đến cùng.
Mỹ, quốc gia từng hỗ trợ và cung cấp khí giới cho nhiều nhóm nổi dậy, lại không có nhiều lợi ích chiến lược ở Idlib, khi phần lớn những tay súng nổi dậy "ôn hòa" được Mỹ hậu thuẫn đã nhập các nhóm phiến quân Hồi giáo. Bản thân Washington cũng muốn diệt trừ HTS và đã nhiều lần thực hành các vụ tiến công bằng tên lửa phóng từ máy bay không người lái nhắm vào các thủ lĩnh nhóm này.
Tuy nhiên, Mỹ không muốn đánh mất ảnh hưởng trên chiến trận Syria. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cảnh báo Syria, Nga và Iran không được "liều lĩnh tiến công Idlib" và đe dọa sẽ có biện pháp quân sự nếu phát hiện quân đội Syria dùng vũ khí hóa học tại đây.
Washington muốn cạnh tranh ảnh hưởng với Moskva trong tiến trình chính trị ngày mai ở Syria, song song không muốn Tehran hiện diện quân sự lâu dài ở quốc gia này. Trump từng ngỏ ý muốn rút lực lượng quân sự khỏi Syria, nhưng gần đây đổi ý và khẳng định quân đội Mỹ sẽ đóng quân "vô hạn" ở nước này.
Hệ quả của chiến dịch quân sự
Với sự bế tắc của hội nghị ba bên tại Tehran, nhiều khả năng quân đội Syria dưới sự yểm hộ của không quân Nga sẽ mở chiến dịch quân sự tấn công Idlib trong thời gian tới. Tuy nhiên, các chuyên gia đạo báo rằng một cuộc tấn công tổng lực có thể gây ra thiệt hại nặng nề cho dân thường ở khu vực này, nơi có khoảng ba triệu người đang sống trong diện tích chỉ gần 1.500 km vuông.
"Ở Idlib, một viên đạn bắn ra có thể giết chết hai người", Marwan Kabalan, giám đốc trọng tâm Nghiên cứu và Chính sách Arab, nói. "Một chiến dịch quân sự cũng có thể gây ra làn sóng thiên di khổng lồ".
Fadel Abdulghani, người sáng lập màng lưới Nhân quyền Syria, dự đoán khoảng một triệu người sẽ đổ về biên thuỳ Thổ Nhĩ Kỳ khi chiến dịch tiến công bắt đầu.
Chiến dịch tiến công của quân đội Syria cũng có thể châm ngòi cho một cuộc không kích của liên quân Mỹ và các đồng minh châu Âu, với cái cớ trừng trị việc sử dụng khí giới hóa học. Mỹ đang ngày càng đề cập nhiều hơn về phương án này, thậm chí đang họp bàn với Anh, Pháp về kế hoạch quân sự có thể ứng dụng ở Syria.
Kabalan cùng một số chuyên gia phương Tây cho rằng quân đội Syria có thể dùng khí giới hóa học bởi đây là "cách độc nhất để đánh bại quân nổi dậy ẩn núp trong Mạng lưới đường hầm" vốn được xây dựng nhằng nhịt ở Idlib trong nhiều năm qua.
|
|
Nhóm phiến quân HTS đang kiểm soát khoảng 60% diện tích tỉnh Idlib. Ảnh: Reuters . |
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia khác lại cho rằng quân đội Syria và không quân Nga đang giành ưu thế áp đảo trên mặt trận Idlib, nên việc sử dụng khí giới hóa học là không cần thiết và bất nghĩa, bởi nó có thể làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng. Trong chiến dịch tái chiếm khu vực miền nam hồi tháng 7, quân đội Syria đã đánh bại phiến quân một cách chóng vánh mà không cần phải sử dụng bất cứ loại vũ khí hủy diệt hàng loạt nào.
Các quan chức Nga thì cho rằng phiến quân và phe nổi dậy có thể dàn dựng các vụ tấn công bằng khí giới hóa học để đổ tội cho quân chính phủ, tạo cớ cho Mỹ can thiệp quân sự nhằm cứu vãn tình thế.
Tuy nhiên, các chuyên gia đều thống nhất rằng mọi biện pháp quân sự đều phải đi kèm với giải pháp chính trị để đem lại an ninh lâu dài cho Syria. Theo Kabalan, nếu các bên không tìm được tiếng nói chung cho tiến trình hòa bình ngày mai, tình hình an ninh Syria sau chiến dịch Idlib có thể rơi vào hỗn loạn như Iraq sau chiến dịch can thiệp quân sự của Mỹ năm 2003. "Khi không có một giải pháp chính trị, người dân Syria sẽ phải tiếp kiến hứng chịu khổ đau và khó có thể hưởng cuộc sống thanh bình", ông nói.
Đăng nhận xét