Mỹ và các nước xung quanh thanh bình Dương đã cẩn trọng theo dõi khi Trung Quốc tăng cường lực lượng tàu ngầm trong hơn 20 năm qua. Bắc Kinh đã xây dựng một lực lượng đương đại, linh hoạt với tổng số tàu lặn giờ đây còn vượt cả Mỹ.
Các tàu ngầm Mỹ vẫn ưu việt hơn nhiều so với các tàu ngầm Trung Quốc nhưng trong một cuộc xung đột, số lượng và vị thế địa lý vẫn có thể giúp Trung Quốc hạn chế được những lợi thế của Mỹ cùng các đối tác.
Trong bản ít thường niên về sức mạnh quân sự Trung Quốc, Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết, hiện đại hóa hải quân là một góc cạnh đang được Bắc Kinh ngày một chú trọng trong lĩnh vực hàng hải.
Mối đe dọa từ tàu lặn Trung Quốc
Trong bối cảnh nhu cầu hoạt động của Hải quân Trung Quốc đang gia tăng, tàu lặn trở thành ưu tiên hàng đầu – nó là phương tiện để ứng phó với ưu thế trên biển của Hải quân Mỹ.
Lực lượng tàu ngầm Trung Quốc hiện có 56 tàu, trong đó có 4 tàu lặn hạt nhân chiến lược, 5 tàu ngầm tiến công hạt nhân, 47 tàu ngầm tiến công diesel-điện. Theo Lầu Năm Góc, con số này có thể tăng lên 69-78 tàu vào năm 2020.
tàu lặn Trung Quốc trong cuộc tập trận chung với Nga trên biển Hoàng Hải năm 2012. Ảnh: Reuters
Trung Quốc đã chế tác được 10 tàu ngầm hạt nhân trong 15 năm qua. vắng của Lầu Năm Góc cho biết, 4 tàu lặn mang tên lửa lớp Jin "
là đại diện cho công cụ răn đe hạt nhân trên biển đáng tin tưởng.# đầu tiên của Trung Quốc
".
Theo chuyên gia Bryan Clark tại trọng tâm Đánh giá Chiến lược và Ngân sách, các tàu ngầm chạy bằng năng lượng thường nhật đang "
đóng vai trò quan trọng hơn trong lực lượng tàu ngầm [của Trung Quốc]
", đặc biệt là những tàu có khả năng phóng tên lửa chống tàu và những tàu được trang tiêu cực cơ đẩy không khí độc lập (AIP).
Hệ thống AIP cho phép tàu ngầm phi hạt nhân hoạt động mà không cần dùng oxy lấy từ không khí, chúng sẽ thay thế hoặc tăng cường cho các hệ thống diesel-điện thường nhật.
Kể từ giữa những năm 1990, Trung Quốc đã đóng 13 tàu lặn tấn công diesel-điện lớp Song và mua 12 tàu ngầm lớp Kilo [do Nga sản xuất], trong đó có 8 tàu có thể bắn hoả tiễn hành trình chống tàu.
Kilo là tàu ngầm diesel, nên chi chúng cần phải nổi lên theo định kỳ để lấy oxy, chạy máy phát điện, sạc ắc-quy.
" Tuy nhiên, ngay cả khi như vậy, chúng [tàu ngầm Kilo] vẫn là một mẫu tàu ngầm ưu việt, kiên cố và đáng tin cậy ", ông Clark nói, " Trong một chiến dịch ngắn, khi tàu lặn Kilo không cần dùng tới ống lấy không khí, thì chúng có thể… gây bất ngờ bằng một cuộc tấn công tầm xa, và điều đó là mối lo ngại đối với Mỹ ".
Trung Quốc cũng đã đóng 17 tàu lặn tấn công phi hạt nhân AIP lớp Yuan. Theo Lầu Năm Góc, con số này có thể tăng lên 20 tàu vào năm 2020.
Bộ trưởng hải quân Mỹ Ray Mabus rời tàu lặn Hai Jun Chang, lớp Yuan ở Ningbo tháng 11/2012. Ảnh: Reuters
"
tàu ngầm AIP lớp Yuan rất ưu việt
" – ông Clark nhận định – "
Chúng có thể tiến hành đợt khai triển kéo dài 2-3 tuần, có thể duy trì hoạt động nhờ động cơ AIP, và không cần phải nổi lên lấy không khí. Tôi cho rằng đó là mối lo ngại lớn đối với các nhà hoạch định chính sách của Mỹ và Nhật Bản
".
tàu lặn lớp Yuan có thể tiến công lực lượng tàu mặt nước của đối phương bằng cả ngư lôi và tên lửa chống tàu.
Theo ông Clark, đối với lực lượng thực hiện tác chiến chống ngầm của Mỹ ở tây Thái Bình Dương, " tàu lặn lớp Yuan thường được xem là đích đáng ngại, bởi nó có khả năng tấn công các tàu chiến Mỹ, trong khi khó bị phát hiện. Có rất ít thời cơ để tiến công nó ".
tàu ngầm Trung Quốc đã thực hành các chuyến hải trình vào Ấn Độ Dương và tham dự hoạt động chống cướp biển tại Đông Phi nhưng phần đông thời kì chúng hoạt động quanh chuỗi đảo thứ nhất – các đảo lớn ở phía tây lục địa Đông Á và bao quanh Biển Đông, Biển Hoa Đông.
tàu ngầm Trung Quốc còn liều lĩnh đi vào biển Philippine, nơi chúng có thể tấn công các tàu chiến Mỹ.
phần đông chuỗi đảo thứ nhất nằm trong tầm ngắm của các loại tên lửa và tàu bay triển khai từ căn cứ trên bộ của Trung Quốc – những yếu tố cốt trong chiến lược chống xâm nhập/chống tiếp cận của Bắc Kinh. Đó là khu vực mà Mỹ và các đối tác có thể nhận thấy lợi thế của họ bị cản ngăn.
tàu lặn tiến công lớp Yuan của Trung Quốc. Ảnh: Congressional Research Service
"
Hiện Trung Quốc đang có lợi thế về số lượng, họ có một lượng lớn tàu lặn có thể hoạt động, trong khi chỉ phải bao quát một khu vực nhỏ
" – ông Clark cho hay.
Trung Quốc có thể triển khai ồ ạt vào khu vực này những chiếc tàu lặn đủ ưu việt để " khiến khả năng tác chiến chống ngầm của Mỹ-Nhật bị choáng ngợp ", thậm chí bị chế ngự.
Các tàu lặn Mỹ có vẻ sẽ được phó nhiều nhiệm vụ, như tấn công mặt đất và thám thính, thay vì chỉ tụ họp vào việc tiến công các tàu lặn Trung Quốc.
Do đó, đa số nhiệm vụ săn tàu ngầm sẽ được giao cho lực lượng không quân và tàu mặt nước, song đây lại là những công cụ tác chiến dễ bị diễn tả trước các loại hoả tiễn và máy bay Trung Quốc.
Bên trong tàu bay cọ săn ngầm P-8A của Hải quân Mỹ. Ảnh: USNI News
Những hạn chế
Bất chấp những lo ngại mà các tàu ngầm diesel-điện của Trung Quốc mang lại, chúng vẫn có những hạn chế nhất thiết.
tàu lặn Trung Quốc không êm ái bằng tàu lặn hạt nhân Mỹ [khi chúng hoạt động ở chế độ yên lặng nhất]. Chúng cũng không có khả năng hoạt động dài ngày như tàu lặn Mỹ, và phải nổi lên mặt nước theo định kỳ. Bên cạnh đó, các kíp thủy thủ của Trung Quốc cũng thiếu kinh nghiệm hơn so với thủy thủ Mỹ.
"
Những con tàu này khá ầm ĩ, rất dễ bị phát hiện, không có những khả năng mạnh mẽ khác ngoài bắn hoả tiễn hành trình tiến công mặt đất... Cho đến thời khắc hiện tại, tàu lặn Trung Quốc vẫn chưa được ưu việt như tàu ngầm Mỹ
" – ông Clark nói.
Xung đột vùng xám
Song, số lượng và vị trí địa lý có thể mang lại cho Trung Quốc lợi thế tiềm năng trong cuộc xung đột "vùng xám" (hung hăng dưới ngưỡng để tránh bị trả đũa quân sự). Giới lãnh đạo Hải quân Mỹ cho rằng lực lượng của họ cần chuẩn bị cho cảnh huống này.
Các tàu ngầm Trung Quốc đang đặt ra một thách thức mà các quan chức Mỹ tự đặt câu hỏi rằng, " Sẽ thế nào nếu chúng ta [Mỹ] dấn thân vào một cuộc xung đột vùng xám với Trung Quốc, và Bắc Kinh quyết định triển khai các tàu lặn của họ vượt qua chuỗi đảo thứ nhất ra ngoài đại dương xa xăm để chúng khó có thể bị khắc chế hơn? " – ông Clark nói.
" Nếu rơi vào tình huống ‘vùng xám’, chúng ta chẳng thể bắn tàu lặn Trung Quốc, trong khi lại không có năng lực cấp thiết để theo dõi hết chúng, thành ra giờ đây mới có chuyện những chiếc tàu ngầm lớp Yuan [không rõ vị trí] đang quẩn quanh ở biển Philippine.
Các vị có thể rơi vào cảnh huống mà trong đó nếu quyết định làm theo thang tình hình, các vị sẽ phải lo ngại về những chiếc tàu ngầm lớp Yuan này và khả năng chúng bắn tên lửa hành trình vào tàu chiến của các vị ".
" Bên cạnh đó, do ở trên sân nhà nên về cơ bản Trung Quốc có thể kiểm soát được tốc độ và cường độ của họ" – ông Clark cho hay.
Đây là chiến thuật mà Mỹ và các đối tác đã từng gặp phải. Bắc Kinh thường khai triển lực lượng hải cảnh để củng cố tuyên bố bành trướng ở Biển Đông và xây dựng các đảo nhân tạo phi pháp với các tiền đồn quân sự trên đó để củng cố vị thế.
Tàu hải cảnh Trung Quốc đe dọa tàu cá Philippines hồi năm 2015. Ảnh: AP
Khi những con tàu này chạm trán Hải quân Mỹ, Trung Quốc thường lên tiếng chỉ trích Mỹ là bên khai hấn.
Tại hải phận ngoài khơi Trung Quốc và xung quanh các đảo nhân tạo này, " Trung Quốc vận dụng chiến thuật này rất nhiều lần vì họ đang ở trên sân nhà và được bảo vệ bởi các cảm biến, cùng tên lửa của mình" .
Những tình huống này có thể mang lại cho Trung Quốc lợi thế, nhưng sẽ không thay đổi được năng lực công nghệ của họ - đây là một thiếu sót có thể bị trình diễn.# trong cuộc xung đột kéo dài.
" Liệu các tàu ngầm Trung Quốc, rưa rứa như tàu ngầm lớp Yuan với thời kì hoạt động hạn chế của động cơ AIP – có thể làm được điều gì đó trước khi kiệt đạn dược, oxy và bắt đầu phải nổi lên hay không? " – Clark đặt câu hỏi.
Theo vị chuyên gia, nếu Mỹ và Nhật Bản có thể kiên nhẫn chờ đợi thì khi các tàu ngầm lớp Yuan buộc phải nổi lên hoặc chuyển di về cảng, chúng sẽ dễ bị tiến công hơn.
Đăng nhận xét