|
|
Đặng Tiểu Bình phát biểu tại liên hiệp Quốc năm 1974. Ảnh: SCMP . |
Đảng Cộng sản Trung Quốc tuần qua bắt đầu các hoạt động chuẩn bị kỷ niệm 40 năm kỳ hội nghị trung ương diễn ra vào tháng 12/1978, sự kiện được đánh giá là đã làm đổi thay lịch sử Trung Quốc, khi mở ra thời kỳ canh tân và mở cửa, dọn đường cho sự phát triển thịnh vượng hiện giờ của nhà nước đông dân nhất thế giới, theo Interpreter .
Người đặt dấu ấn cho thời kỳ này của Trung Quốc chính là Đặng Tiểu Bình, lãnh đạo nổi danh với những câu nói như "dò đá qua sông" hay "giấu mình chờ thời", định hướng cho cả một thời đoạn Trung Quốc âm thầm phát triển và tụ hợp sức mạnh để trỗi dậy. Tuy nhiên, những di sản mà Đặng Tiểu Bình để lại trong tầng lớp Trung Quốc hiện giờ đang càng ngày càng mờ nhạt, khi nhà nước này bước vào thời kỳ mới với tên gọi "Thời đại Tập Cận Bình".
bảo tồn Nghệ thuật quốc gia Trung Quốc gần đây mở một triển lãm đánh dấu 40 năm canh tân và mở cửa, nhưng lãnh đạo được khắc họa nổi bật nhất tại triển lãm lại là chủ toạ Tập Cận Bình với bức chân dung có kích thước lớn nhất. Bức tranh lớn thứ hai được đặt ở sân khấu trung tâm triển lãm khắc họa hình ảnh ông Tập Trọng Huân, cha của Tập Cận Bình, đang thuyết trình với Đặng Tiểu Bình và các lãnh đạo Trung Quốc cùng thời về kế hoạch phát triển thành thị Thâm Quyến.
Không chỉ trong triển lãm nghệ thuật, những dấu ấn của Đặng Tiểu Bình cũng đang dần phai mờ trong nhiều góc cạnh khác của đời sống chính trị Trung Quốc, theo Geremie Barme, giáo sư chuyên nghiên cứu lịch sử Trung Quốc tại Đại học nhà nước Australia.
|
|
Bức tranh ông Tập Trọng Huân (đứng) thuyết trình kế hoạch phát triển Thâm Quyến với các lãnh đạo cùng thời. Ảnh: SCMP . |
Trong Đại hội 18 năm ngoái, đảng Cộng sản Trung Quốc đưa Tư tưởng về Chủ nghĩa từng lớp Đặc sắc Trung Quốc trong Thời kỳ mới do ông Tập đề xướng vào cương lĩnh của đảng và hiến pháp nước này. Tư tưởng của ông Tập khẳng định Trung Quốc sẽ trở thành cường quốc hàng đầu thế giới vào giữa thế kỷ, với sức mạnh vượt trội cả về kinh tế, công nghệ lẫn quân sự.
Jude Blanchette, chuyên gia tại tổ chức tham vấn Crumpton Group của Mỹ, cho rằng Tư tưởng Tập Cận Bình chính là sự đoạn tuyệt với câu nói "giấu mình chờ thời" của Đặng Tiểu Bình, phương châm đã giúp Trung Quốc theo đuổi thịnh vượng và quyền lực mà không bị các đối thủ bên ngoài chú ý.
ý kiến mới của ông Tập thúc đẩy đáng kể niềm kiêu hãnh dân tộc của Trung Quốc, nhưng song song cũng đẩy nước này vào tình thế đối đầu ngày một gay gắt với các thế lực toàn cầu, tiêu biểu là cuộc chiến thương nghiệp ác liệt đang diễn ra với Mỹ, theo Blanchette.
Đặng Tiểu Bình còn lừng danh với chiến lược "một quốc gia, hai chế độ" nhằm thu hồi Hong Kong một cách thuận tiện từ tay người Anh vào năm 1997, với cam kết duy trì công thức này trong ít ra 50 năm.
Tuy nhiên, nguyên tắc do Đặng Tiểu Bình thủ xướng ở Hong Kong đang đứng trước những thử thách rất lớn, khi Bắc Kinh đang càng ngày càng gây áp lực để chính quyền đặc khu hành chính này chú trọng hơn vào nhân tố "một nhà nước", làm dấy lên những cuộc biểu tình phản đối quy mô lớn.
Trong sự nghiệp của mình, Đặng Tiểu Bình chối từ làm tổng bí thơ hay chủ toạ nước cũng như các vị trí cấp cao khác, chỉ giữ chức chủ toạ Quân ủy Trung ương từ năm 1981 tới năm 1989. Trước khi từ bỏ mọi chức vụ vào năm 1990, Đặng Tiểu Bình đã cố gắng hoàn thành tâm nguyện cuối cùng là thiết lập một "chế độ nghỉ hưu" cho các lãnh đạo cấp cao nhất, nhằm ngăn chặn nguy cơ nổ ra một cuộc Cách mạng Văn hóa thứ hai.
Chế độ này quy định Chủ tịch Trung Quốc chỉ thi bằng lái a2 được nắm quyền trong hai nhiệm kỳ liên tục, trước khi thực hành cuộc chuyển giao quyền lực cho thế hệ lãnh đạo kế tiếp. Quy định này đã được tuân nghiêm ngặt trong hàng chục năm sau đó, tạo điều kiện tiện lợi cho những cuộc chuyển giao quyền lực ổn thoả dưới thời Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào.
Nhưng Quốc hội Trung Quốc hồi tháng 3 đã xóa bỏ quy định về giới hạn nhiệm kỳ Chủ tịch, điều có thể giúp ông Tập trở nên "Chủ tịch trọn đời". Ngoài chức danh Chủ tịch nước, ông Tập còn nắm giữ hai vị trí khác không bị giới hạn về nhiệm kỳ là Tổng bí thơ và chủ toạ Quân ủy Trung ương để trở thành "lãnh đạo quyền lực nhất trong lịch sử Trung Quốc", Barme nói.
Sau khi lên nắm quyền, ông Tập từ năm 2013 bắt đầu phát động chiến dịch "đả hổ, diệt ruồi" quy mô lớn nhằm ứng phó với tình trạng tham nhũng nghiêm trọng, song song củng cố quyền lực của mình trong mọi lĩnh vực.
Chiến dịch này tức thời tác động tới các quan chức Trung Quốc ở mọi cấp, điển hình với các chính sách "bốn món chính một món canh" trong các bữa tiệc, cấm xe dẫn đường hộ tống quan chức địa phương, hạn chế vòng hoa câu đối trong đám tang, hay cấm xây dựng các công trình, khách sạn, khu nghỉ dưỡng xa hoa cho công chức, đảng viên.
Truyền thông Trung Quốc và quốc tế ca ngợi đây là chũm phi thường của ông Tập trong việc làm trong lành đội ngũ đảng viên và quan chức nhằm mang tới sự thay đổi thực sự cho quốc gia này.
|
|
Hình ảnh ông Tập tại một triển lãm ở Bắc Kinh cuối năm 2017. Ảnh: Reuters . |
Trên thực tiễn, đây là những chính sách mà Đặng Tiểu Bình đã từng đề ra 40 năm trước để chống lại nạn biển thủ, phí phạm trong đảng Cộng sản Trung Quốc. Trong tuổi cách tân và mở cửa, các đảng viên, công chức Trung Quốc được yêu cầu chỉ tổ chức tiệc "bốn món một canh", không đưa rước linh đình, không xây dựng các công trình xa hoa...
Theo Barme, điều này cho thấy ông Tập dường như đã "sao chép và đóng gói lại" các chính sách của Đặng Tiểu Bình, người được ngợi ca là "kiến trúc sư của chính sách cách tân và mở cửa", để viết nên "Giấc mơ Trung Hoa" của riêng mình.
Trong câu chuyện về "Giấc mơ Trung Hoa" đó, ông Tập chắc chắn sẽ biết cách chọn lựa những chính sách mà ông cho là hợp nhất từ những người tiền nhiệm, đặc biệt là Đặng Tiểu Bình, song song có những điều chỉnh để tạo ra dấu ấn đậm nét của riêng mình, Barme nhận định.
Khi cuộc cải cách, mở cửa của Đặng Tiểu Bình đã mang tới thành công lớn cho Trung Quốc, giúp nước này trở nên nền kinh tế số hai thế giới, tham vọng biến Trung Quốc thành cường quốc hàng đầu thế giới của ông Tập lại đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng từ cuộc chiến thương nghiệp của Mỹ, nhiều khả năng sẽ buộc lãnh đạo này phải có những điều chỉnh nhất mực trong thời kì tới, giới phân tích đánh giá.
Đăng nhận xét