Khớp gối dễ bị thoái hóa
Thoái hóa khớp gối là mô tả của thương tổn trên bề mặt sụn khớp, do tác động của nhiều nguyên cớ làm cho bề mặt sụn khớp bị hư. Ở tuổi sớm, khớp gối chưa hư ngay do dịch khớp bên trong mới có diễn đạt bị hao hụt. Khi dịch khớp hao càng nhiều thì độ ma sát giữa các đầu khớp sẽ tăng lên và chịu lực tác động nhiều hơn. Điều này làm bề mặt sụn khớp bị mòn dần và đưa đến tình trạng hẹp khe khớp gối. Theo thời kì, tổn thương “ăn” dần từ bề mặt của sụn rồi khuyết dưới mặt sụn, gây tổn thương tổ chức dưới sụn và phá hủy đến mô xương. Đến thời đoạn ăn vào mô dưới sụn sẽ tạo nên tình trạng khuyết xương, mà trên hình ảnh Xquang thường được gọi là gai xương. Có thầy thuốc gọi nôm na là “mọc gai”, nhưng không phải xương mọc gai mà bản tính đó là hình ảnh tổn thương của khuyết xương và vôi hóa.
Ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt
Khi sụn khớp bị mòn theo thời kì, hư mặt sụn khớp do chấn thương, béo phì, chơi các môn thể thao nặng như bóng đá, bóng chuyền, tennis, cử tạ... làm khớp gối phải chịu một lực quá tải trong thời gian dài, do viêm khớp, di truyền, rối loạn chuyển hóa, nội tiết... Thoái hóa khớp gối thường gặp ở thi bang a1 tuổi 40 trở lên, nữ nhiều hơn nam, một số trường hợp xảy ra ở lứa tuổi trẻ hơn thường là do chấn thương... ngoại giả, người thừa cân béo phì cũng rất dễ bị thoái hóa khớp gối do trọng lượng thân thể dồn lên hai khớp gối quá nhiều, mất cân đối khiến sụn khớp quá tải, nhanh hao mòn và hư dần theo thời kì. Điều đáng lưu ý, sai trái của người béo phì hay mắc phải là cứ đi bộ nhiều để giảm béo nhưng việc đi bộ quá nhiều sẽ làm khớp gối bị quá tải nhiều hơn, hư nhanh hơn.
Thoái hóa khớp gối làm giảm chức năng sinh hoạt hằng ngày, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. cho nên, cần phát hiện sớm để ngăn ngừa quá trình thoái hóa thêm, bình phục các chức năng sinh hoạt hằng ngày, hạn chế tàn phế xảy ra.
Diễn biến thầm lặng
Khi mới khởi phát bệnh, khớp gối chưa hư, chưa tổn thương nhiều, thường bệnh nhân chỉ có cảm giác đau thoáng qua, đau mơ hồ, đau khi đi lại hoặc sáng ngủ dậy thấy đau. Có khi triệu chứng đau tự hết khiến người bệnh không chú ý. Qua giai đoạn hai tổn thương nặng hơn, dịch khớp khô nhiều hơn, người bệnh có dấu hiệu khó khăn khi lên cầu thang, khi đi bộ đau nhiều hơn, đau liên tiếp, không tự thuyên giảm, phải sử dụng thuốc kháng viêm, giảm đau.
Đến giai đoạn tổn thương mô dưới sụn, hẹp khe khớp (do dịch khớp bên trong đã hao mòn quá nhiều) thì sự cọ xát của các đầu gối khi chịu lực bắt đầu gây đau, đầu gối có thể sưng một phần hoặc toàn khớp gối. Lúc này bệnh nhân đau liên tiếp, rất khó chịu, đêm nằm cũng nhức, đi lại cũng nhức, lên cầu thang không nổi do tình trạng khô khớp gối. Bệnh nhân khó đứng lên ngồi xuống, nghe tiếng kêu cọt kẹt, rột roạt trong khớp. Lâu ngày trục chi bị biến dạng rất nặng, bệnh nhân đi lại rất khó khăn...
Vật lý trị liệu rất quan yếu
Việc điều trị thoái hóa khớp gối bao gồm điều trị nội khoa và ngoại khoa. Tuy nhiên, vật lý trị liệu không chỉ giảm đau, giảm phù nề, tăng lực cơ, tăng tầm vận động khớp gối mà còn phục hồi các chức năng sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.
Giảm đau, tăng tuần hoàn bằng cách chườm nóng, hướng dẫn dùng băng thun hoặc bó giò để nhất định khớp gối khi đi lại, lên xuống cầu thang. Người bệnh cần được hướng dẫn luyện cơ, tập mạnh các nhóm cơ gập - duỗi khớp gối, các nhóm cơ gập - duỗi - dang - áp khớp hông để hỗ trợ khớp gối tùy vào lực cơ người bệnh, gia tăng tầm vận động khớp gối, độ di động xương bánh chè... Cần lưu ý, trước khi đứng dậy đi nên co - duỗi khớp gối hai chân ăn nhịp 20-30 lần. vắt duy trì các bài tập mạnh cơ để tương trợ khớp gối vững hơn. Cần giảm cân khi mới có hiện tượng béo phì hoặc đã béo phì. Tránh phong độ ngồi chồm hỗm vì sẽ làm mất cân bằng lực chịu sức trên khớp gối, gây đau khi cử động và làm quá trình thoái hóa khớp diễn ra nhanh hơn. Khi tập đi bộ, lên xuống cầu thang, chơi thể thao nên dùng băng thun hoặc bó giò để nhất quyết khớp gối, giúp khớp gối vững vàng hơn.
Người bệnh có thể bơi lội, đạp xe đạp tại chỗ, tập dưỡng sinh... Khi bị đau hoặc chấn thương khớp gối cần đi khám và chụp Xquang sớm để có cách xử trí tốt nhất, hạn chế quá trình tiến triển thoái hóa khớp dẫn đến hư khớp. Tránh các động tác quá mạnh, đột ngột và sai phong thái khi mang vác, đẩy, xách, nâng đồ vật.
BS. Hồng Vĩnh
Đăng nhận xét