liên tưởng đến vụ việc cổ phần hóa Công ty đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội (HACINCO), như Báo Điện tử Dân trí đã đưa tin, vào năm 2005, 2006, hoạt động sinh sản, kinh dinh của HACINCO liên tục gặp thua lỗ, dẫn đến việc Nhà nước mất hết vốn tại doanh nghiệp này. Điều này không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn vốn đầu tư của Nhà nước tại doanh nghiệp, gây thất thoát tài sản Nhà nước mà còn xâm phạm đến quyền lợi của các nhà đầu tư hợp pháp mua cổ phần tại doanh nghiệp năm 2005, khiến các nhà đầu tư khôn cùng bức xúc.
Trên thực tế, vấn đề thất thoát tài sản Nhà nước nói chung và vấn đề thất thoát tài sản quốc gia trong quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp quốc gia nói riêng là một vấn đề được bàn cãi sôi nổi trên nghị trường Quốc hội trong thời gian gần đây đã và đang cuốn được sự chú ý của đông đảo các đại biểu Quốc hội, các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cũng như dư luận tầng lớp.
Dư luận đặt ra câu hỏi về việc nguyên giám đốc Công ty HACINCO, ông Nguyễn Chí Sỹ mắc hàng loạt sai phạm liệu về hưu có "hạ cánh an toàn"?
Trong phiên đàm luận mới đây tại Nghị trường về quản lý, dùng vốn, tài sản quốc gia tại doanh nghiệp và cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước (DNNN), theo Báo điện tử Đài ngôn ngữ Việt Nam tường thuật, Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường – Đoàn đại biểu Hà Nội - Phó Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế Quốc Dân nhận định: …có ba lý do: Trình độ quản lý của doanh nghiệp yếu kém dẫn đến kinh dinh không hiệu quả. Vì động cơ cá nhân chủ nghĩa, những người quản lý đã đầu tư những hoạt động không hiệu quả nhằm thu lợi. cá nhân như đầu tư máy móc, thiết bị không ăn nhập nhưng lại hưởng lợi từ đấy. Đầu tư vào lĩnh vực không hiệu quả nhưng được chia phần từ những lĩnh vực đầu tư này. Hoặc cố tình tính giá trị đầu tư lớn hơn để hưởng những ích, phần trăm từ đó.
Đại biểu Hoàng Văn Cường cũng nêu lên một thực tiễn nhức nhói: Dù doanh nghiệp lỗ nhưng không ai phải chịu trách nhiệm, chưa có ai bị mất chức hay xử lý đi tù vì chuyện quản lý yếu kém để doanh nghiệp lỗ... Thậm chí, có doanh nghiệp khi cần ít để tăng chức, tăng quỹ lương hoặc để xin vốn thì tức khắc sẽ có thưa lãi, khi vắng cho cơ săng chính để nộp thuế thì lại có một thưa lỗ.
Những doanh nghiệp lỗ, nhưng hàng ngũ cán bộ quản lý doanh nghiệp vẫn được hưởng mức lương cao chứ không phải thấp vì cơ chế trả lương cho các doanh nghiệp là khi doanh nghiệp làm ăn có lãi thì được xác định mức lương theo mức lãi, nhưng khi lỗ thì không được tăng lương nhưng không bị giảm mức lương này xuống. Chính vì nhân tố trên nên đây là một động lực lôi kéo những người quản lý doanh nghiệp không muốn cổ phần hóa DNNN.
Vậy bổn phận của người đứng đầu doanh nghiệp như thế nào khi để doanh nghiệp Nhà nước làm bõ bèn lỗ? Có phát sinh nghĩa vụ đền bù vật chất của người đứng đầu doanh nghiệp trong việc điều hành hoạt động sinh sản kinh doanh thua lỗ dẫn đến mất vốn Nhà nước hay không?
liên tưởng đến vấn đề này, phóng viên Báo Điện tử Dân trí đã có cuộc bàn thảo với trạng sư Phạm Quang Biên - Giám đốc Hãng Luật IMC để làm rõ các khía cạnh pháp lý.
Luật sư Phạm Quang Biên nhận định: Trong trường hợp Giám đốc doanh nghiệp quốc gia điều hành hoạt động sinh sản kinh doanh thua lỗ, dẫn đến mất vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, đặc biệt là trong quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp thì ngoài việc không được thưởng, bị hạ lương theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 25; khoản 4 Điều 27 Luật doanh nghiệp Nhà nước 2003 thì Giám đốc doanh nghiệp Nhà nước có thể còn phải chịu nghĩa vụ bồi thường tổn thất cho quốc gia theo đúng quy định pháp luật, cụ thể:
Khoản 5 Điều 27 Luật doanh nghiệp Nhà nước 2003 quy định về nghĩa vụ của Giám đốc doanh nghiệp quốc gia khi để công ty thua lỗ trong 2 năm liên tục đó là: “…tuỳ theo chừng độ vi phạm và hậu quả bị hạ lương và bồi hoàn thiệt hại theo quy định của pháp luật”.
Luật sư Phạm Quang Biên: "Tùy thuộc vào mức độ thiệt hại và chừng độ lỗi, ông Nguyễn Chí Sỹ - nguyên Giám đốc HACINCO có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường vật chất cho Nhà nước theo quy định luật pháp. Trong trường hợp thỏa mãn các nhân tố cấu thành phạm nhân, ông Nguyễn Chí Sỹ còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự".
ngoại giả, căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 25 Nghị định 187/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về việc chuyển Công ty Nhà nước thành Công ty cổ phần thì:
“Đến thời điểm doanh nghiệp chính thức chuyển thành công ty cổ phần, cơ quan có thẩm quyền quyết định giá trị doanh nghiệp có nghĩa vụ soát, xử lý những vấn đề về tài chính nảy sinh từ thời khắc định giá đến thời khắc công ty cổ phần được cấp giấy chứng thực đăng ký kinh dinh để xác định lại giá trị phần vốn quốc gia.
Khoản chênh lệch giữa giá trị thực tại phần vốn quốc gia tại thời điểm doanh nghiệp chuyển sang công ty cổ phần với giá trị thực tại phần vốn quốc gia tại thời khắc xác định giá trị doanh nghiệp được xử lý như sau:
…2. Trường hợp phát sinh chênh lệch giảm thì doanh nghiệp có trách nhiệm bẩm cơ quan quyết định cổ phần hoá để tổ chức soát, làm rõ nguyên nhân, xử lý nghĩa vụ bồi thường vật chất (nếu do nguyên do chủ quan)…”
Ở thời khắc hiện tại, điểm b khoản 7 Điều 21 Nghị định 126/2017/NĐ-CP ngày 16/11/2017 của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp quốc gia và Công ty TNHH MTV do doanh nghiệp quốc gia đầu tư 100% vốn điều lệ thành Công ty cổ phần cũng quy định:
“7. Trường hợp phát sinh chênh lệch giảm giá trị phần vốn Nhà nước thì doanh nghiệp cổ phần hóa có trách nhiệm ít cơ quan đại diện chủ sở hữu để phối hợp với các cơ quan Liên quan tổ chức rà, làm rõ nguyên nhân, xác định bổn phận tập thể, cá nhân và xử lý như sau:
…b) Nếu do căn do chủ quan được xử lý như sau:
- Nếu lỗ do việc không xử lý dứt điểm các tồn tại về tài chính theo quy định hiện hành của quốc gia thì phải xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân chủ nghĩa có liên can: doanh nghiệp, tổ chức tư vấn, cơ quan kiểm toán, kiểm toán quốc gia và cơ quan quyết định cổ phần hóa để xử lý bồi thường vật chất.
- Nếu lỗ do điều hành sản xuất, kinh dinh; quản lý gây thất thoát vốn và tài sản thì những người quản lý doanh nghiệp có bổn phận đền bù tổn thất do chủ quan gây ra theo quy định hiện hành….”
Công văn hỏa tốc của Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp gửi Thanh tra Chính phủ.
Đối chiếu với các quy định luật pháp trên đây, đặc biệt là quy định tại khoản 2 Điều 25 Nghị định 187/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004, cứ vào thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh liên tiếp thua lỗ, dẫn đến mất hết vốn Nhà nước tại doanh nghiệp trong năm 2005, 2006 của HACINCO cũng như căn cứ vào nội dung kết luận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về nguyên do dẫn đến tình trạng kinh doanh thua lỗ của doanh nghiệp tại ít số 5494/UBND-CN ngày 24/11/2006 của UBND TP Hà Nội gửi đồng chí Phạm Quang Nghị - Bí thư Thành ủy Hà Nội vắng việc thực hành cổ phần HACINCO: “Công tác quản lý, điều hành sinh sản kinh dinh kém…” và kết luận về trách nhiệm của ông Nguyễn Chí Sỹ - nguyên Giám đốc HACINCO tại báo cáo số 07/CV/CAHN(PC15) ngày 16/01/2007 của Công an TP Hà Nội:
“5/ Vi phạm của ông Nguyễn Chí Sỹ - Giám đốc Công ty đầu tư xây dựng số 2.
- Doanh nghiệp liên tiếp lỗ cụ thể: Năm 2004 lỗ 1,9 tỷ. Năm 2005 lỗ 7,4 tỷ đồng, đây là bổn phận của Giám đốc Công ty…”
Như vậy, có thể thấy, đến thời điểm HACINCO chính thức chuyển thành công ty cổ phần, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền có bổn phận rà, xử lý những vấn đề về tài chính nảy từ thời điểm định giá doanh nghiệp đến thời khắc HACINCO được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh dinh Công ty cổ phần để xác định lại giá trị phần vốn quốc gia. Bên cạnh đó, cơ quan quốc gia có thẩm quyền cũng có trách nhiệm rà, làm rõ duyên cớ, xử lý bổn phận bồi thường vật chất (nếu có).
Do đó, tùy thuộc vào chừng độ thiệt hại và chừng độ lỗi, ông Nguyễn Chí Sỹ - nguyên Giám đốc HACINCO có thể phải chịu bổn phận bồi thường vật chất cho Nhà nước theo quy định pháp luật. Cũng cần lưu ý thêm rằng, trong trường hợp thỏa mãn các yếu tố cấu thành tù, ông Nguyễn Chí Sỹ còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 285 Bộ luật hình sự năm 1999 như sau:
“Điều 285. Tội thiếu bổn phận gây hậu quả nghiêm trọng
1. Người nào vì thiếu nghĩa vụ mà không thực hành hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao gây hậu quả nghiêm trọng, nếu không thuộc trường hợp quy định tại các điều 144, 235 và 301 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam đến thi bang lai xe may a1 ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến năm năm.
2. Phạm tội gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười hai năm.
3. Người phạm tội còn bị cấm đảm đang chức phận, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất thiết từ một năm đến năm năm”.
Xin cảm ơn Luật sư!
Dân trí sẽ đấu thông báo sự việc đến độc giả.
Anh Thế
Đăng nhận xét