|
|
Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Ảnh: AFP . |
Những ngày chung cục của Thế chiến II (1939-1945), Liên Xô và Mỹ hợp nhất phân chia bán đảo Triều Tiên thành hai khu vực dọc theo vĩ tuyến 38. Năm 1948, hai miền Triều Tiên tuyên bố thành lập quốc gia, miền bắc là chính phủ Kim Nhật Thành được Liên Xô ủng hộ và miền Nam là chính phủ Seoul dưới sự bảo trợ của Mỹ, theo AFP .
Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ hai năm sau đó thi bang lai xe may và kết thúc bằng một hiệp đình đình chiến năm 1953 thiết lập Khu Phi quân sự phân chia bán đảo cho đến ngày nay.
Trong thời kỳ Chiến tranh lạnh, Triều Tiên khẳng định đã phá âm mưu bạo động quân đội khi họ bắt giữ một tàu trinh sát Mỹ vào năm 1968. Bình Nhưỡng tuyên bố tàu USS Pueblo đã xâm phạm hải phận và giữ 83 thành viên thủy thủ đoàn trong vòng 11 tháng. Washington phủ nhận buộc tội này. Con tàu không bao giờ được trả lại và hiện còn được trưng bày ở Bình Nhưỡng.
Năm 1976, hai sĩ quan quân đội Mỹ bị lính tráng Triều Tiên bắn chết khi đang thay chặt hạ một cái cây ở Khu Phi quân sự trong sự cố mang tên "Axe Murder Incident". Để đáp trả, Washington triển khai lực lượng vũ trang hùng hậu cùng các chiến đấu cơ và tàu sân bay tới bán đảo.
Sau khi Liên Xô sụp đổ và kinh tế Triều Tiên tiêu điều vì nạn đói tàn phán, thái độ của thế giới bên ngoài với Bình Nhưỡng bắt đầu dịu xuống.
Tháng 6/1994, cựu tổng thống Mỹ Jimmy Carter có chuyến thăm viếng chưa từng có tới Triều Tiên. Cuối năm đó, hai nước ký hiệp nghị khung về khí giới hạt nhân, theo đó Washington sẽ cung cấp 500.000 tấn dầu mỗi năm và tương trợ xây dựng 2 nhà máy điện nguyên tử dùng nước nhẹ, đổi lại, Bình Nhưỡng phải chấm dứt chương trình vũ khí hạt nhân.
Tình trạng bớt găng chỉ tồn tại được một thời kì ngắn. Năm 1998, Bình Nhưỡng phóng hoả tiễn đa tầng trước tiên và nói rằng đó là rứa đưa vệ tinh nhân tạo vào quỹ đạo. Tuy nhiên, một năm sau đó, lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-il tuyên bố lệnh dừng phóng hoả tiễn và Washington giảm bớt trừng phạt. Tháng 10/2000, ngoại trưởng Mỹ Madeleine Albright gặp Kim Jong-il ở Bình Nhưỡng.
Quan hệ hai bên lại tiếp tục xấu đi dưới thời tổng thống George W. Bush, người đưa Triều Tiên cùng Iran và Iraq vào "trục ma quỷ" năm 2002. Washington cáo buộc Bình Nhưỡng tiến hành chương trình làm giàu uranium bí ẩn, vi phạm các thỏa thuận trước đó. Điều này được chứng minh là đúng khi vào năm 2006, Triều Tiên tiến hành vụ thí điểm tên lửa trước nhất.
Ba năm sau đó, Bình Nhưỡng rời khỏi thương thảo sáu bên, một tiến trình do Trung Quốc chủ trì, có sự tham gia của Mỹ, và tiến hành vụ thử hạt nhân thứ hai. thí nghiệm khí giới tăng tốc sau khi Kim Jong-il khuất vào năm 2011 và con trai Kim Jong-un kế nhiệm.
Năm 2017, Triều Tiên thực hành vụ thí nghiệm thứ 6 và cũng là vụ nổ hạt nhân lớn nhất với đương lượng nổ ước lượng lên tới 250 kiloton, mạnh gấp hơn 11 lần quả bom nguyên tử Mỹ thả xuống thành phố Nagasaki của Nhật và phóng các tên lửa có thể vươn tới tất thảy lục địa Mỹ. Kim Jong-un sau đó tuyên bố hoàn tất chương trình hạt nhân.
Những vụ thể nghiệm liên tiếp của Triều Tiên trùng hợp với năm trước tiên ở Nhà Trắng của Trump. trong năm 2017, Trump và Kim Jong-un liên tiếp công kích cá nhân và đe dọa chiến tranh lẫn nhau. Trump chế giễu Kim là "người hoả tiễn bé nhỏ", Kim Jong-un trả đũa bằng cách gọi tổng thống Mỹ là "người lẩm cẩm loạn trí".
Năm 2018 mang đến sự thay đổi nhanh chóng với diễn biến trước nhất là Triều Tiên gửi phái đoàn đến dự Olympic Mùa đông ở Hàn Quốc. Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã nắm bắt dịp và thực hành các nạm để Bình Nhưỡng và Washington có thể hội thoại trở lại.
Hồi tháng ba, Trump đột ngột, và tuồng như không có sự góp ý từ các cố vấn, ưng ý lời mời dự hội nghị thượng đỉnh của Triều Tiên. Đến tháng 4, Kim và Moon gặp gỡ tại Khu Phi quân sự và thống nhất đeo đuổi phi hạt nhân hóa cùng một hiệp ước hòa bình vĩnh viễn trên bán đảo Triều Tiên.
Có một số vấn đề xảy ra vào tháng 5, khi chỉ vài tiếng sau khi Triều Tiên phá hủy bãi thử nghiệm hạt nhân, Trump tuyên bố hủy bỏ hội nghị đã được lên kế hoạch.
Sau những cố kỉnh ngoại giao mau chóng, hội nghị thượng đỉnh Trump - Kim được tuyên bố tiếp tục diễn ra như kế hoạch ban đầu.
Huyền Lê
Đăng nhận xét