Sau một thời gian phát triển bùng nổ vào những năm 2008-2010, tuổi 2011-2015, hệ thống NH bắt đầu thu hẹp số lượng thông qua những thương vụ mua bán, sáp nhập (M&A) của quá trình tái cơ cấu.
- 09-08-2018 M&A – "chiến lược thập kỷ" của HDBank
- 08-08-2018 M&A lĩnh vực nhà băng: Tăng quy mô và nâng cao sức cạnh tranh
- 24-07-2018 M&A ngân hàng có được hâm nóng?
Tuy nhiên, từ năm 2016 đến nay, hoạt động M&A rất trầm lắng, trong khi đề nghị rút gọn các NHTM để tăng quy mô, chất lượng duyệt y M&A vẫn là một đích lớn của ngành NH.
Chưa hưởng ứng chính sách
Trong giai đoạn tái cơ cấu các TCTD năm 2011-2015, NHNN cũng đã đề ra đích giảm số lượng NH trong hệ thống, tăng quy mô của các NHTM duyệt việc tiếp chuyện xúc tiến quá trình M&A.
Tại Đề án Cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu tuổi 2016-2020, hoạt động M&A tiếp tục là giải pháp quan trọng để tái cơ cấu ngành NH. Theo đó, các NHTM có vốn quốc gia cần tuyển lựa cổ đông chiến lược, đảm bảo có ít ra một nhà đầu tư chiến lược nước ngoài có uy tín trên thị trường, có năng lực tài chính, kinh nghiệm quản trị; đồng thời phải hăng hái tham dự cơ cấu lại các TCTD yếu kém theo chỉ đạo của NHNN bao gồm cả mua lại, nhận chuyển giao bức, sáp nhập, thống nhất TCTD yếu kém.
Đề án cũng khuyến khích các NHTMCP lành mạnh, các nhà đầu tư nước ngoài nói chung và các định chế tài chính nước ngoài nói riêng, tham dự xử lý các TCTD yếu kém duyệt giải pháp M&A. NHNN được giao đấu xúc tiến việc M&A trên cơ sở tình nguyện các TCTD, thành các định chế có quy mô lớn và quản trị tốt hơn.
giao tiếp tại LienVietPostBank. Ảnh: VIẾT CHUNG
Đầu năm 2017, trong Chỉ thị 02 về tăng cường đảm bảo an toàn hệ thống các TCTD, nối đẩy mạnh cơ cấu lại hệ thống các TCTD và xử lý nợ xấu, Thống đốc NHNN cũng nhấn mạnh việc tiếp khuyến khích, tạo điều kiện cho các TCTD thực hành M&A. Các nhà đầu tư có đủ điều kiện được khuyến khích tham gia cơ cấu lại TCTD nhằm xử lý những đơn vị yếu kém.
Song theo ông Phạm Văn Thinh, giám đốc điều hành Deloitte Việt Nam, lĩnh vực tài chính NH là mảnh đất nhiều tiềm năng cho các hoạt động M&A, nhờ việc đẩy mạnh quá trình tái cấu trúc hệ thống NH, nhưng đây chỉ là kỳ vọng cho thời gian tới. Bởi hiện tại hoạt động M&A trong lĩnh vực NH khá trầm lắng, nhiều thương vụ M&A được tâm tính trước đây liên tiếp bị hủy bỏ.
thời kì gần đây chỉ có một đôi thương vụ diễn ra ở các NH ngoại (Shinhan Bank mua lại mảng bán lẻ của ANZ Việt Nam, VIB mua lại mảng bán sỉ của Commonwealth Bank), và vài cú bắt tay hiệp tác đầu tư giữa NH và đối tác ngoại. Chỉ có thương vụ M&A của HDBank và PGBank được xem là đình đám và thành công.
Ép M&A để lớn hơn
Thực ra những NH yếu không thể tồn tại được chỉ có 2 hướng giải quyết, giải thể vỡ nợ hoặc M&A và phương án M&A đã được tuyển lựa. Dù vậy, trong hơn 2 năm qua chỉ có những NH mạnh tính đến việc tìm NH nhỏ để M&A. Hiện LienVietPostBank cho biết năm nay muốn tăng vốn điều lệ thêm 2.869 tỷ đồng, trong đó có đối tác nước ngoài trong vấn đề M&A. Phía MB cũng nghiên cứu khả năng M&A với một số NH.
Đến nay trừ PGBank, 8 NHTMCP có vốn điều lệ từ 3.000-3.500 tỷ đồng vẫn không nhắc nhỏm đến việc M&A. Đáng chú ý là hiệu quả hoạt động của một số NH trong nhóm này khá thấp. Chẳng hạn VietCapital Bank công bố mỏng tài chính quý II-2018 với mức lỗ trước thuế gần 33,5 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước lãi gần 10,9 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế của NH chỉ đạt 53,2 tỷ đồng. Hay SaigonBank liên tục lên kế hoạch kinh doanh hăng hái nhưng nhiều năm vẫn đạt kết quả không thực sự khả quan. Dù kết quả kinh doanh kém, các NH này vẫn “bình chân như vại” trước cơn lốc phát triển càng ngày càng nhanh của các NHTM lớn.
Để tăng năng lực về vốn, một số trong nhóm này cũng chỉ kỳ vọng vào việc tìm nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, song với năng lực hiện tại khả năng đối tác ngoại tham dự M&A cũng mờ nhạt. thực tại nhiều thương vụ thương thảo được ban bố năm này qua năm khác hiện vẫn chưa đi đến hồi kết.
Theo TS. Trần Du Lịch, thành viên Tổ tham mưu kinh tế của Thủ tướng, bây chừ NHNN đã xem xét từng trường hợp để vận dụng mức tỷ lệ sở hữu phù hợp cho khối ngoại, với điều kiện NH chưa lên sàn phải tìm được nhà đầu tư chiến lược thảo luận trực tiếp. Tuy nhiên, với quy mô và sự phát triển chưa bài bản của các NH nhỏ tại Việt Nam, tìm được đối tác chiến lược nước ngoài là một bài toán khó.
Trong khi đó, nâng chất lượng các NH đang là vấn đề đặt ra trong thời đoạn 2 của tái cơ cấu hệ thống. Do đó, việc dùng chính sách ép các NH nhỏ tự nguyện M&A là cách tốt nhất để giảm dắt mối, tăng quy mô. Cụ thể, NHNN có thể quy định thời khắc lên Basel II, ắt các NH phải đạt mức vốn điều lệ nào đó, nếu NH nào không làm được phải ngồi lại với nhau để tính chuyện M&A.
Theo Cát Tường
Sài gòn đầu tư tài chính
Đăng nhận xét