Cựu đại tá tình báo Nga Sergei Skripal là một trong số điệp báo trong vụ bàn thảo gián điệp giữa Nga và Mỹ năm 2010 (Ảnh: BBC)
Nhiều năm sau khi bỏ trốn khỏi Nga và định cư tại Mỹ, cựu sĩ quan tình báo KGB Nga Alexander Zaporozhsky đã được lôi kéo trở lại chính sơn hà mà ông từng “làm phản”. Tuy vậy, Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) cảnh báo ông không được phép rời đi.
CNN dẫn nguồn tin từ các cựu quan chức thông tỏ về vụ việc cho biết một số quan chức tình báo cấp cao của Mỹ đã tìm cách cản ngăn Zaporozhsky trở về Nga nhưng không thành công. Zaporozhsky từng cung cấp cho Mỹ những thông tin giá trị, từ đó dẫn tới việc bắt giữ Robert Hanssen - đặc vụ Cục Điều tra Liên bang (FBI) và là điệp báo Nga.
Bất chấp mọi sự cản trở, cựu sĩ quan tình báo Nga làm việc cho Mỹ vẫn một mực quay trở về Moscow vào năm 2001. Zaporozhsky sau đó đã bị bắt và bỏ tù tại Siberia (Nga) với tội danh móc nối với phương Tây.
Năm 2010, Zaporozhsky được Nga trả tự do và được đưa trở lại Mỹ trong cuộc trao đổi điệp viên giữa hai quốc gia. Sergei Skripal, cựu đại tá tình báo KGB bị buộc tội làm điệp viên hai mang cho Anh, cũng là một trong số các điệp báo viên được luận bàn lần này. Theo thỏa thuận, Mỹ đồng ý thả 10 người bị cáo buộc là điệp báo viên Nga hoạt động tại Mỹ.
Việc hấp thu các viên chức tình báo và mộ điệp báo nước ngoài của CIA đóng vai trò quan trọng trong các nạm tình báo của Mỹ thời Chiến tranh Lạnh. Hoạt động này vẫn nối phát huy vai trò trong mạng lưới tình báo ngày một phát triển như bây giờ.
Một mặt, các cơ quan tình báo như CIA vẫn bộc trực vào cuộc để nhận dạng và bắt giữ những gián điệp nước ngoài bí hiểm làm việc cho các đối thủ của Mỹ như Nga, Trung Quốc và Iran trên cương vực Mỹ. Gần đây, Maria Butina, công dân Nga 29 tuổi, đã bị giới chức Mỹ bắt giữ hồi tháng 7 với cáo buộc làm gián điệp nằm vùng ở nước ngoài cho Nga.
Mặt khác, mảng tối của thế giới tình báo lại hội tụ ở những điệp viên nước ngoài đào tẩu như Zaporozhsky và Skripal.
Những điệp viên đào tẩu
Tại Mỹ, CIA đã triển khai một chương trình tụ tập vào việc bí hiểm giải cứu và ổn định cuộc sống cho các điệp viên như Zaporozhsky và Skripal. Họ là những người phải đối mặt nguy cơ bị bắt giữ, thậm chí bị xử tử vì đã “bội phản” đất nước của họ để làm việc cho Mỹ.
Theo các cựu quan chức tình báo Mỹ, ngay cả khi các điệp viên như Zaporozhsky và Skripal đã đặt chân đến lãnh thổ Mỹ, các mối đe dọa nhằm vào họ vẫn chưa dừng lại vì họ liền trở nên mục tiêu của những cuộc săn lùng. Những thách thức đặt ra cho tình báo Mỹ trong việc bảo vệ các điệp báo viên nước ngoài đào tẩu trở thành khó khăn hơn khi công nghệ mạng ngày một phát triển, cùng với đó là sự bùng nổ của mạng tầng lớp.
“Trong nhiều thập niên, các điệp báo cấp cao đào tẩu được xem là tài sản quý giá nhất của màng lưới tình báo. Đặt trong bối cảnh các đối thủ của chúng ta đều có khả năng tiếp cận với công nghệ cũng như những khó khăn trong việc che giấu thân phận, thách thức đặt ra cho CIA trong việc bảo vệ các gián điệp chưa bao giờ khó khăn hơn thế. bây chừ, việc bảo vệ những người từng phản bội sơn hà của họ để giúp đỡ chúng ta thậm chí còn quan trọng và khó khăn hơn so với thời Chiến tranh Lạnh”, Joe Augustyn, sĩ quan CIA nghỉ hưu người đảm nhận vận hành chương trình điệp báo viên đào tẩu trong 3 năm, cho biết.
Theo cựu Giám đốc CIA Tướng Michael Hayden, những điệp báo viên đào tẩu không chỉ giúp ích cho hoạt động tình báo ở thời khắc ngày nay mà còn trong mai sau.
“Chúng tôi phát hiện ra rằng những người đào tẩu là nguồn thông tin sâu và dài hạn. Họ có thể giúp làm sáng tỏ những thứ mà chúng ta từng thu thập được (từ nước ngoài) nhưng vẫn chưa hiểu đó là gì, cũng như những thứ mà chúng ta sẽ thu thập được trong tương lai”, ông Hayden nói.
mặc dầu CIA luôn vắt duy trì chừng độ bí ẩn về hoạt động của các gián điệp đào tẩu để bảo vệ họ, song những vụ việc từng xảy ra như vụ cựu gián điệp Skripal cho thấy chừng độ hiểm nguy mà các gián điệp phải đối mặt là rất lớn. Hồi tháng 3, cựu đại tá tình báo Skripal đã bị phát hiện chết giả bên ngoài một trọng tâm mua sắm ở Anh và chính phủ Anh nghi ngờ Nga dùng chất độc thần kinh để hạ độc ông này. Trong khi đó, Moscow cương quyết phủ nhận mọi buộc tội.
Chương trình điệp viên đào tẩu của CIA phát động từ năm 1949 khi Quốc hội Mỹ duyệt dự luật, trong đó ủy quyền cho CIA tái định cư tới 100 người nước ngoài tại Mỹ nếu cảm thấy rằng đó là việc làm cấp thiết đối với lợi ích của an ninh nhà nước hoặc phục vụ cho sứ mạng tình báo. thực tại cho thấy có hàng trăm cựu điêp viên hiện sống ở Mỹ với tính danh mới và đang có cuộc sống ổn định tại các cộng đồng dân cư trên khắp nước Mỹ.
Hàng chục đặc vụ của CIA, những người đảm trách chương trình điệp viên đào tẩu, chịu bổn phận giám sát các điệp viên và hỗ trợ họ tốt nhất có thể trong những năm tháng còn lại sống ở Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh họ vẫn là những đối tượng bị các đối thủ của Mỹ truy lùng ghét.
Cuộc sống mới tại Mỹ
Đại tá Ba Lan Ryszard Kuklinski từng tuồn tin mật của Liên Xô cho Mỹ (Ảnh: Wikipedia)
Không chỉ các điệp báo chuyên nghiệp, Mỹ cũng tuyển mộ cả các sĩ quan quân sự, viên chức tình báo, học giả, nhà khoa học và cả những người có khả năng tiếp cận với các thông báo mật. Sau khi bỏ trốn, những người đào tẩu và gia đình của họ sẽ được cấp tính danh mới tại Mỹ. Họ sẽ được dạy tiếng Anh, chu cấp tài chính, cấp nhà ở và nhận được những lời khuyên như: không dùng mạng xã hội hay giao thông với bất kỳ ai ở quê nhà.
Trong một số trường hợp, CIA có thể giúp một người đào tẩu vào trường đại học bằng cách tạo hồ sơ giả nếu anh ta cần hồ sơ để ứng tuyển. Cũng có trường hợp, tình báo Mỹ sẽ tìm cách sắp đặt một cuộc ly hôn bí ẩn cho điệp báo đào tẩu nếu vợ của điệp viên này vẫn sống tại quê nhà. Các nhà tâm lý học cũng sẽ vào cuộc để giúp các gia đình làm quen với môi trường sống mới.
Tuy vậy không phải lúc nào mọi việc cũng diễn ra suôn sẻ. Con cái của một số gián điệp không thể cưỡng lại được sức hút của mạng từng lớp, thành thử đã có những điệp báo phải quay về nước do chẳng thể thích nghi với cuộc sống tại Mỹ.
Những điệp viên đào tẩu đặt ra cho các đặc vụ CIA muôn nghìn thách thức cả về tâm lý và hậu cần khi họ phải giải quyết rất nhiều vấn đề phức tạp can hệ tới quá trình ổn định cuộc sống của các điệp viên tại Mỹ. Một số người chẳng thể ưng ý được thực tại rằng họ không còn là nhân vật quan trọng như họ đã từng trước đây.
dù rằng CIA đã cấp cho những người đào tẩu tính danh và công việc mới, nhưng những công việc này thường “thấp kém” hơn nhiều so với những chức danh tình báo, chính trị hoặc quân đội cấp cao mà họ từng nắm giữ trước đây. Cũng chính những vị trí cấp cao này từng đưa họ trở thành “mục tiêu” hấp dẫn cho các mục tiêu tuyển mộ của CIA.
Một người đào tẩu từng là nhân vật cấp cao thì nay trở nên một viên chức giao pizza tại Mỹ. ngoại giả, sự thay đổi về lối sống giữa hai quốc gia cũng gây ra không ít khó khăn cho chính các gián điệp đào tẩu và gia đình họ.
dù rằng CIA đã thành công trong việc ổn định cuộc sống của hàng trăm điệp báo đào tẩu trong suốt hàng chục năm qua, vẫn có một số bi kịch xảy ra. Một số người đã bị ám sát hoặc mất tích bí hiểm.
CIA hiện vẫn đi tìm câu đáp cho vụ việc của Ryszard Kuklinski, một đại tá quân đội Ba Lan từng cung cấp cho Mỹ hàng nghìn tài liệu chứa thông báo mật về chương trình khí giới hạt nhân của Liên Xô. CIA đã đưa Ryszard Kuklinski tới Mỹ ngay trước khi chính phủ Ba Lan công bố giới nghiêm vào năm 1981.
Kuklinski sống thái hoà tại bang Florida, Mỹ trong nhiều năm sau khi rời khỏi Ba Lan và được cộng nhất trí báo Mỹ ngợi ca như người hùng vì đã giúp họ có thêm thông tin về vũ khí Liên Xô trong thập niên 70, 80. Tuy nhiên, hai con trai của Kuklinski đã tuần tự chết trong khoảng thời gian chỉ cách nhau 6 tháng vào năm 1994, trong đó một người bị mất tích ngoài khơi lãnh hải Florida và người còn lại bị xe ô tô đâm khiến vớ bốc cháy và không để lại bất kỳ dấu vết nào của hung phạm.
Thành Đạt
Tổng hợp
Đăng nhận xét