Bộ Tài chính vừa có báo cáo gửi Thủ tướng về việc chuẩn bị thẩm định các dự án vay Nhật Bản tài khóa 2018. Nhật Bản hiện là đối tác phát triển cung cấp vốn vay ODA lớn nhất cho Việt Nam.
"Đây là một trong những nguồn vốn có quy mô lớn và quan trọng nhất đối với Việt Nam để phát triển cơ sở hạ tầng, giao hội cốt tử ở các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực liên lạc, năng lượng", Bộ Tài chính nhận định.
Tại ít này, Bộ chỉ ra một số bất cập về căn cứ giám định, thương thảo khoản vay như xác định trị giá ngoại tệ trong tổng mức đầu tư, tỷ giá chuyển đổi, tổn phí trượt giá... do pháp luật chưa quy định hoặc chưa rõ ràng. Trong đó, riêng phần định mức lương tham mưu nước ngoài trong dự án sử dụng vốn vay của Nhật Bản, Bộ Tài chính cho rằng rất cao, làm tăng hoài trong các dự án.
|
|
Tuyến đường Võ Nguyên Giáp là một trong những dự án nhận vốn vay ODA của Việt Nam. Ảnh: Bá Đô |
Cụ thể, cơ quan này cho biết, mức lương phía Nhật Bản yêu cầu để lập dự toán các dự án vay vốn tài khóa 2018 của Nhật Bản là khoảng trên 30.000 USD mỗi tháng với người (biên độ ngả nghiêng 10%). Mức này tương đương mỗi tháng một chuyên gia được trả khoảng 700 triệu đồng, chưa kể các khoản phụ cấp.
"Mức này cao hơn khoảng 20-25% so với mức lương tham mưu nước ngoài bình quân trong các dự án vay vốn ODA, vay ưu đãi của Chính phủ và khoảng gấp đôi so với thu nhập kê khai nộp thuế bình quân của người có quốc tịch Nhật Bản làm việc tại Việt Nam năm 2016", Bộ Tài chính nhận định.
Tuy nhiên, theo cơ quan này, hiện chưa có quy định về định mức lương tham vấn quốc tế trong các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước và sử dụng vốn vay nước ngoài. Trong khi đó, tổn phí tư vấn quốc tế chiếm tỷ trọng không nhỏ trong tổng tổn phí dự án dùng vốn vay nước ngoài. Đối với dự án dùng vốn vay của Nhật, tổn phí tư vấn chiếm khoảng 5 - 8%, trong đó phí tham vấn quốc tế khoảng 4,5 - 6,5% giá trị khoản vay.
Việt Nam hiện là một trong ba nước vay vốn lớn nhất của Nhật Bản, cùng với Ấn Độ, Indonesia. Theo Bộ Tài chính, đến 30/6 vừa qua, tổng vốn ký vay Nhật Bản là khoảng 23,76 tỷ USD, chiếm 26,5% tổng vốn ký kết vay nước ngoài của Chính phủ. Dư nợ vốn vay Nhật Bản hiện khoảng 14,64 tỷ USD, chiếm 30,35% dư nợ vay nước ngoài của Chính phủ. làng nhàng các năm gần đây, Việt Nam ký vay Nhật Bản 1,5 - 1,7 tỷ USD mỗi năm, chiếm khoảng 37% tổng trị giá ký kết vay nước ngoài hàng năm của Chính phủ.
Từ 1/10/2017, Chính phủ Nhật Bản điều chỉnh giảm mức ưu đãi, tăng lãi suất cho vay đối với Chính phủ Việt Nam. Cụ thể, lãi suất vay thường ngày tăng từ 1,2% lên 1,5%, lãi suất ưu đãi áp dụng đối với khoản vay trong các lĩnh vực phát triển nguồn nhân công, giáo dục y tế, dạy nghề, môi trường, biến đổi khí hậu tăng từ 0,3%/năm lên 1%/năm.
Theo Bộ Tài chính, ưng chuẩn kênh huy động nguồn vốn ODA của Nhật, Chính phủ Việt Nam đã huy động được lượng vốn lớn và dài hạn cho các dự án phát triển cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, Nhật Bản cũng xuất khẩu được nguồn vốn có lãi suất cao hơn lãi suất Chính phủ Nhật huy động tại quốc gia này, xuất khẩu hàng hóa với "mức giá không rẻ", tạo nhiều nhịp cho các nhà thầu, tham vấn Nhật dự thực hiện các dự án tại Việt Nam.
Bộ Tài chính nhận định, dù cung cấp các khoản vay đang giảm dần tính ưu đãi, phía Nhật Bản vẫn đặt ra các điều kiện tương đối khe khắt khi cho vay. Các điều kiện này nhằm tạo thuận tiện cho nhà thầu, công ty Nhật Bản, như đưa ra các quy định về chính sách thuế đối với nhà thầu, tư vấn Nhật Bản; quy định về ràng buộc xuất xứ nhà thầu, phương thức mua sắm "không hiệp với quy định của pháp luật Việt Nam".
ngoại giả, trong quá trình thẩm định khoản vay, phía Nhật Bản đưa ra các quy định theo hướng tăng tổn phí dự án và quy mô khoản vay như quy định về mức lương tham vấn quốc tế và trong nước, mức dự phòng trượt giá...
Trong mỏng, Bộ Tài chính cũng nêu các vấn đề vướng mắc hệ trọng đến việc kết hợp với phía thi bằng lái a1 Nhật trong thẩm định, thương thảo dự án vay. tỉ dụ, về điều kiện vay được phía Nhật Bản điều chỉnh thẳng, thường là một lần mỗi năm và chỉ được nước này thông tin chính thức tại thời điểm ký cam kết vay. Trong khi đó, điều kiện vay phải được phía Việt Nam đánh giá chính thức ngay từ khâu đề xuất khoản vay.
Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ giao cơ quan này chủ trì phối hợp với Bộ Kế hoạch & Đầu tư làm rõ quy định thương thuyết, ký kết công hàm đàm đạo và hiệp nghị vay với phía Nhật Bản. Các cơ quan khác như Bộ Xây dựng, ban hành đủ các hướng dẫn về đơn gia, định mức, phí tổn dự án đầu tư xây dựng, Bộ Lao động, Thương binh & từng lớp ban hành định mức lương tư vấn quốc tế cho các dự án dùng vốn nước ngoài... để giải quyết các bất cập hiện giờ.
Nguyễn Hà
Đăng nhận xét